ESST

 An International STS-Master on

GOVERNANCE AND

CULTURES OF INNOVATION

The study of how scientific development and technological innovations affects society is a crucial concern for decision makers, designers, users and citizens. But our understanding of what technology is and does is continuously challenged. Similarly, what constitutes society and sociality in a technological dense world is not a straightforward matter. The ESST program provides you the means to take up this challenge.

Dutch Accreditation Committee qualification:  “Excellent”

ESST is interdisciplinary and draws on recent results from disciplines like philosophy, anthropology, innovation studies, sociology, sustainability studies, history, feminist theory, risk analysis, systems development and design, evolutionary economics

ESST is a one-year international MA programme, exchanging students and staff from within the European ESST network    

ESST-Maastricht offers its policy-oriented specialisation on "Bridging the Technological Divide" between North and South

ESST is the oldest Master of Maastricht University and draws upon more than 15 years of experience (est. 1992)

ESST graduates from Maastricht University will receive 2 diploma's: one from the International European Inter-University Association and one from the Maastricht University

ESST is designed to provide training for students with a background in natural science,  social science,  engineering, or humanities

ESST is a programme taught in English with a maximum of 30 students

Dutch speaking applicants may be interested in reading the article below which was published in the Maastricht University's weekly newspaper "Observant" of January 2009:

Dieslezing hoogleraar technologie en maatschappij Wiebe Bijker

"Zo effectief als een koelkast zonder stroom in de Sahara"

Wie zich op het ijs waagt, kan een been breken en vervolgens in het ziekenhuis een akelige besmetting oplopen. En wie afgelopen zomer nog een mooi aandelenpakket bezat, zit nu hoogstwaarschijnlijk op de financiële blaren. We leven in een kwetsbare wereld, concludeerde prof. Wiebe Bijker vorige week donderdag in zijn dieslezing. Het is zinvol om die kwetsbaarheden te bestuderen, vindt hij. Niet alleen omdat het wetenschappelijk interessant is, maar ook omdat het kan helpen bij het oplossen van sociale problemen.

We bouwen dijken tegen het oprukkende water, we vliegen in een etmaal naar de andere kant van de wereld en zetten - tot voor kort - ons spaargeld net zo makkelijk op een bank in IJsland. Nederlanders leven net als veel anderen op deze aardbol in een technologische cultuur. Al die moderne technologie maakt het leven makkelijker en levert in sommige gevallen extra bescherming op. Maar het maakt de mensheid tegelijkertijd ook kwetsbaar, betoogt Wiebe Bijker. Het waren immers diezelfde vliegtuigen die de Twin Towers in New York verwoestten. En Bijker zelf zou - als de microfoon en alle bijbehorende technische snufjes nooit waren uitgevonden - op deze feestdag niet hebben hoeven stoeien met de geluidsinstallatie die al na een paar minuten haperde. Uiteindelijk legde hij de microfoon terzijde en droeg zijn lezing op de ouderwetse manier - zonder versterking - voor.

Niet iedere cultuur gaat op dezelfde manier met kwetsbaarheid om. Als voorbeeld wijst Bijker op de verschillende wijzen waarmee Nederland en de Verenigde Staten omgaan met het risico op overstroming. Waar Nederland kostte wat het kost een herhaling van de watersnoodramp in 1953 wil voorkomen ("Dat nooit weer!"), kiezen de Amerikanen voor het motto: beperking van het overstromingsgevaar.

Maar hoe kan het dat New Orleans natte voeten kreeg en de Nederlanders het al jaren droog houden? Met een verwijzing naar de orkanen die de VS - in tegenstelling tot Nederland - regelmatig teisteren kom je er niet, klonk het. En twijfelen aan de kennis en expertise van de Amerikanen, is ook niet op zijn plaats. Het verschil in politieke cultuur tussen de twee landen is cruciaal. Waar de neo-liberale VS weinig moeten hebben van inmenging van de staat, is het in Nederland heel normaal dat de regering een centrale rol speelt in allerlei sectoren van de maatschappij. New Orleans kan daarom niet klakkeloos Nederlandse technologieën overnemen. Ze werken alleen als ze worden toegesneden op de Amerikaanse cultuur. Zo niet, dan "zullen ze net zo effectief zijn als een koelkast in de Sahara die verstoken is van elektriciteit".

Burenhulp

Kwetsbaarheid is onvermijdelijk, maar het is niet alleen maar synoniem aan ellende, vindt Bijker. Soms is het zelfs positief. Hij verwijst naar de vuurwerkramp in Enschede waar Duitse brandweerkorpsen ongevraagd een helpende hand toestaken. In Duitsland is de brandweer, die bestaat uit vrijwilligers (veel jongeren zijn lid), sterk geworteld in de gemeenschap. De cultuur is 'kameradschaftlich' en het motto is: als je buur in nood zit ga je helpen. Zij togen dus, zonder officieel te zijn opgeroepen, naar Enschede om te blussen. Communicatie met de Nederlandse brandweer die een professionele cultuur kent, was moeilijk. Met alle gevolgen van dien: weinig controle en coördinatie, mensen die grote risico's namen. Bijker: "De kwetsbaarheid van het communicatiesysteem - er zitten gaten in de coördinatie - gaat hand in hand met de positieve effecten: snelle actie door cultuur van nabuurschap."

Of neem de dammen in een klein irrigatiegebied in Tanzania die bewust niet uit stenen bestaan, maar uit klei en zand. Dit maakt de dammen kwetsbaarder en het vraagt meer onderhoud. Waarom dan toch voor klei en zand gekozen? "Onderhoud van de dam, zo luidt de redenering, draagt bij aan de sociale cohesie in het dorp. Kwetsbaarheid ziet men hier als een kans om te handelen, te leren en te vernieuwen."

Nou en?

"Een van de meest gevreesde vragen na een lezing of seminar in onze vakgroep Science Technology and Society Studies is: so what?", houdt Bijker zijn gehoor voor. "Wat voor nut heeft cultuurweten-schappelijk onderzoek voor de relatie technologie en maatschappij? Kun je niet beter een goed boek lezen of luisteren naar een echte predikant?" Het antwoord van de spreker moge duidelijk zijn: het wetenschappelijke werk van zijn vakgroep zet wel degelijk zoden aan de dijk. "Het houdt de mensen een spiegel voor. En net als alle spiegels is de Science Technology and Society Studies-spiegel niet onschuldig, het gaat niet om louter reproductie. Het benadrukt bepaalde observaties en geeft uitleg en interpretaties." Oftewel: "De STS-onderzoeker ziet een andere wereld, begrijpt die andere wereld en kan vervolgens het verschil maken in die wereld."

Zo onderzocht Bijkers collega Jessica Mesman de kwetsbaarheid van pasgeboren baby's op de intensive care van de afdeling neonatologie van het academisch ziekenhuis Maastricht. Zij vroeg zich af: waarom gaan er niet vaker dingen fout in deze zeer complexe settings die vergeven zijn van risico's? Hoe is het mogelijk dat protocollen de veiligheid handhaven, ondanks falende technologieën, onrealistische regels, incompatibele procedures en imperfecte systemen? Haar project, aldus Bijker, zette de standaardprocedure om naar patiëntveiligheid te kijken op zijn kop. Zij onderzocht de hele veiligheidsstructuur, inclusief informele regels, en ontdekte dat patiëntveiligheid mede tot stand komt door ongeplande, maar effectieve acties, verborgen competenties van doktoren en verpleegsters en de informele sociale structuur van de afdeling. "De medewerkers van neonatologie waren blij met haar werk. Waarom? Vertelde Mesman hen iets nieuws? Ja en nee. Nee, omdat ze alleen reproduceerde wat zij haar hadden verteld. Ja, omdat ze het verhaal opnieuw vertelde in haar STS-taal." Het neonatologieteam kon vervolgens met de nieuwe inzichten zijn voordeel doen.

"U vindt het misschien een beetje goedkoop en makkelijk dat alle effecten die voort kunnen komen uit zo'n studie afhangen van het neonatologieteam dat in de spiegel kijkt." Maar daartoe beperkt ons werk zich niet, legde hij uit. Zo zei Mesman ja tegen een verzoek van het AZM om zitting te nemen in de commissie die de veiligheid van neonatologie wil vergroten. Daarnaast is zij lid van de task force patiëntenveiligheid waarin personeel van ziekenhuizen en industrie vertegenwoordigd zijn. Bijker: "STS-onderzoekers engageren zich, maken vuile handen."

Riki Janssen